Rüzgar Dümenlerive çalışma prensipleri

Rüzgar dümenleri, rüzgârın hareket ettirdiği bir rüzgar yelpazesi ve yelpazeden aldığı hareketle, tekneyi ayrıldığı rotaya sokmaya yarayan su altındaki 2. bir dümenden oluşur. 1950'li yılların başından beri üzerinde çalışılan rüzgar dümenleri artık neredeyse bir bilim konusu haline gelmiştir.

Bir rüzgar dümeninin tatmin edici bir biçimde çalışması için, doğru dizayn ve imalat temel unsurlardır. Bugün dünyada 10'dan fazla firma farklı tür ve dizaynlarda imalat yapmaktadır. Uzun yol yapacak bir teknede, iyi çalışan bir rüzgar dümeni paha biçilmez bir donanımdır.

Birçok koşulda elektrikli bir oto pilottan daha iyi çalışır. Enerji tüketimi yoktur. Oto pilotlarda olduğu gibi mekanik aşınma ve elektronik parçalarının nemden etkilenmesi gibi bir durum söz konusu değildir.

Rüzgar Yelpazeleri

Dikey çalışan (Vertical Vane) ve Yatay (Horizontal Vane) olmak üzere 2 türlü rüzgar yelpazesi mevcuttur.

1) Dikey Çalışan (Vertical Vane)

Bir rüzgar gülü gibi aynı eksen etrafında dönerek çalışan en eski yelpaze türüdür.

2) Yatay Çalışan (Horizontal Vane)

Dikey çalışan rüzgar yelpazelerinin sağladığı döndürme gücü, zaman zaman yetersiz kaldığı için daha küçük alanla daha büyük güç oluşturacak yelpaze türüdür.

Yatay çalışan bir yelpaze rüzgara yan döndüğünde, bütün yüzeyi ile rüzgar gücüne maruz kalmaktadır. Dikey çalışan yelpaze ise sadece en uç kenarından aldığı rüzgarla dönmeye çalışmaktadır. Bu nedenle yatay çalışan yelpaze, dikey çalışan bir yelpazeye göre en az 5 misli güç üretir.

Dümen Çeşitleri

Tekneyi ayrıldığı rotasına sokmaya yarayan su altındaki 2. bir dümenden bahsetmiştik. Bunları, yöneltici yelpaze (trim tab), yardımcı dümen (auxiliary rudder) ve pendalum dümen (pendulum rudder) olarak sınıflandırabiliriz.

Yöneltici Yelpaze (Trim Tab)

Yöneltici yelpaze, tek başına tekneyi döndürüp rotasına sokacak bir donanım değildir. Dümen veya yardımcı dümenin hemen arkasına, uçak kanatlarındaki flaplar gibi monte edilen, dümeni veya yardımcı dümeni döndürüp tekneyi ayrıldığı rotasına sokmaya yardımcı olur.

Yardımcı Dümen (Auxiliary Rudder)

Yardımcı dümen, ana dümdenden bağımsız çalışan tekneyi ayrıldığı rotasına sokmaya çalışan bir dümendir. Eğer rüzgar dümeni, yardımcı dümen tertibatlı ise ana dümen kilitlenerek devre dışı bırakılır.

Pendalum Dümen (Pendulum Rudder)

Yardımcı dümen veya yöneltici yelpazelerden çok daha güçlü bir sistem olarak pendalum dümenler geliştirilmiştir. Pendalum dümen ilk olarak İngiliz Blondie Hasler tarafından icat ve imal edilmiştir.